ابو القاسم سلطانى

372

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

آورنده اسهال و جهت سموم و گزيدگى رتيل سودمند است . مقدار خوراكش تا 3 درهم ، به كليه زيان مىرساند مگر آنكه با كتيرا مصرف شود ( حكيم مومن و عقيلى خراسانى : 4 * ) . توضيح : گياه در الحاوى ، جامع مفردات و تحفه ذيل اوافينوس و در مخزن تحت عنوان اوافيوس آمده است . ( 1 * ) - تت دياسقوريدوس م - 4 ص 331 ش 54 ( 2 * ) - تت الحاوى ج 20 ص 40 ( 3 * ) - تت الجامع المفردات الادويه و الاغذيه جلد 1 ص 67 و 68 ( 4 * ) - تلخيص از تحفه حكيم مومن صفحه 38 و مخزن الادويه صفحه 117 Code - 2724 درخت شول‌موگرا Hydnocarpus anthelmintica Pierre . درختى است هميشه سبز ، دو پايه ، به ارتفاع 30 - 20 متر از خانواده فلاكورتياسه Flacourtiaceae با چوب سخت و زردرنگ ، برگ‌ها مساوى ، سبزرنگ ، بيضوى ، گل‌ها كوچك به رنگ زرد مايل به سبز ، ميوه كروى و داراى دانه‌هاى فراوان . محل رويش : سيام ، كامبوج ، كچتچين يا كشتشين واقع در ويتنام جنوبى - اهالى محلى در سيام آن را Maikrabao و در كامبوج Krabao مىنامند . قسمت قابل مصرف : دانه و روغن بدست آمده از دانه . تاريخچه : از دانه‌هاى عارى از پوست اين درخت و بعضى گونه‌هاى اين جنس و گونه‌هائى از Taratogenos ، Caloncoba و Asteriastigma تحت اثر فشار روغن شول‌موگرا Shaulmoogra تهيه مىشود . شول موگرا نامى بنگالى است به چينى Da fin zii ناميده شده و براى اولين بار در سال 1347 به عنوان دارو براى درمان بيمارىهاى پوستى بويژه جذام در يك مقاله در چين معرفى شده است و به تدريج روغن بدست آمده از آن با اسامى Oleum hypnocari , Hydnocarpus oil و Chaulmoogra oil در فارماكوپه‌هاى پرتقال ، اسپانيا ، هند و تركيه و در سال 1963 اتيل استر اسيدهاى چرب شول‌موگرا بدست آمده از گونه Wightiana در فارماكوپه انگلستان B . P . C وارد شده . مهمترين گياهانى كه از دانه آنها شول‌موگرا بدست مىآيد عبارتند از :